Wieniec ptysiowy to odświętna wersja klasycznych ptysi: zamiast kilkunastu małych kulek pieczemy jeden duży, złocisty pierścień z ciasta parzonego, przekrawamy go wzdłuż i przekładamy grubą warstwą maślanego kremu budyniowego. Na stole wygląda jak korona, a po pokrojeniu każdy kawałek ma chrupiącą skorupkę, puste, lekkie wnętrze i aksamitny krem, który rozpływa się w ustach.
Babcia piekła go na niedzielne odwiedziny i zimowe imieniny, bo z jednego przepisu wychodzi ciasto na dziesięć osób, a składniki zawsze są pod ręką: woda, masło, mąka, jajka, mleko i budyń. Nie potrzeba miksera planetarnego ani specjalnej formy, wystarczy rękaw cukierniczy, blacha i odrobina cierpliwości przy studzeniu.
To ciasto z rodziny wypieków parzonych z kremem budyniowym, ale w zupełnie innej formie niż karpatka: zamiast płaskich, pofalowanych blatów mamy wysoki, okrągły wieniec, który kroi się jak tort. Krem jest gęsty i stabilny, więc wieniec ładnie trzyma kształt nawet po kilku godzinach w chłodnym miejscu.
Czas
- Przygotowanie : 50 min
- Gotowanie / pieczenie : 40 min
- Porcje : 10
Składniki
- 250 ml wody
- 130 g masła (do ciasta)
- 190 g mąki pszennej tortowej
- 4 średnie jajka
- szczypta soli (opcjonalnie)
- 500 ml mleka
- 2 saszetki budyniu śmietankowego lub waniliowego bez cukru (po ok. 40 g)
- 2 łyżki cukru
- 200 g masła 82% (do kremu), miękkiego
- cukier puder do oprószenia
Sposób przygotowania
- Przygotuj krem budyniowy jako pierwszy, bo musi całkowicie wystygnąć. Zagotuj półtorej szklanki mleka z cukrem. W pozostałym pół szklanki zimnego mleka dokładnie rozmieszaj proszek budyniowy, tak żeby nie było grudek.
- Zmniejsz ogień pod mlekiem do minimum, wlej rozmieszany budyń i energicznie mieszaj trzepaczką, aż masa ponownie się zagotuje i wyraźnie zgęstnieje. Nie gotuj jej zbyt długo. Przełóż do miski, przykryj folią przyłożoną bezpośrednio do powierzchni i zostaw do całkowitego wystudzenia w temperaturze pokojowej, nie w lodówce.
- Zrób ciasto parzone. Wodę z masłem doprowadź do wrzenia, zdejmij garnek z palnika i od razu wsyp całą mąkę ze szczyptą soli. Mieszaj energicznie drewnianą łyżką, aż powstanie gładka, jednolita kula.
- Postaw garnek na bardzo małym ogniu na około minutę i cały czas mieszaj, aż ciasto zacznie odchodzić od ścianek, a na dnie pojawi się cienka warstewka. Przełóż je do metalowej miski i odstaw, aż będzie letnie.
- Wbijaj jajka po jednym i po każdym dokładnie mieszaj, aż ciasto całkowicie je wchłonie. Gotowe ciasto jest gładkie, lśniące i powoli spływa z łyżki, tworząc grubą wstęgę w kształcie litery V.
- Na papierze do pieczenia narysuj ołówkiem okrąg o średnicy około 22 cm i odwróć papier na blachę. Przełóż ciasto do rękawa z dużą okrągłą lub gwiazdkową tylką i wyciśnij po linii gruby pierścień, obok niego od wewnątrz drugi, stykający się z pierwszym, a na styku obu trzeci, na wierzchu.
- Piecz w piekarniku nagrzanym do 200°C (góra–dół) na środkowej półce przez około 35–40 minut, aż wieniec będzie głęboko złoty i suchy w dotyku. Nie otwieraj drzwiczek w trakcie pieczenia, bo ciasto opadnie. Wyłącz piekarnik i zostaw wieniec w środku jeszcze na 10 minut przy uchylonych drzwiczkach, potem ostudź na kratce.
- Masło do kremu, wyjęte z lodówki wcześniej, ubijaj na najwyższych obrotach przez kilka minut, aż będzie jasne i puszyste. Dodawaj wystudzony budyń po jednej łyżce, za każdym razem miksując do połączenia.
- Ostudzony wieniec przekrój ostrym ząbkowanym nożem poziomo na dwie części. Krem przełóż do rękawa z tylką i wyciśnij na dolną część wysokie rozetki, jedna przy drugiej, dookoła całego pierścienia.
- Nałóż górną część wieńca na krem, delikatnie dociśnij i grubo oprósz cukrem pudrem przez sitko. Kroić najlepiej ostrym nożem ząbkowanym, w kawałki jak tort.
Porady
- Masło i budyń muszą mieć tę samą, pokojową temperaturę. Jeśli budyń będzie cieplejszy, masło się rozpuści, a jeśli zimniejszy, krem może się zwarzyć. Zwarzony krem zwykle ratuje kilka sekund podgrzania miski nad garnkiem z ciepłą wodą i dalsze miksowanie.
- Wieniec musi się dobrze dopiec. Blady pierścień po wyjęciu z piekarnika opadnie i zrobi się gumowaty, dlatego lepiej piec go kilka minut dłużej, aż skorupka będzie mocno złota i lekka w dłoni.
- Nadziewaj wieniec dopiero wtedy, gdy jest zupełnie zimny. Ciepłe ciasto rozpuściłoby krem, a para z wnętrza rozmiękczyłaby chrupiącą skorupkę.
- Krem przeznaczony do wyciskania wykorzystaj od razu po zmiksowaniu. W lodówce szybko twardnieje i trudno go potem wycisnąć z rękawa.
- Wieniec można upiec dzień wcześniej i przechować w suchym, przewiewnym miejscu, a przełożyć kremem w dniu podania. Gotowy wieniec z kremem trzymaj w chłodnym miejscu i zjedz w ciągu dwóch dni.
